نایبان خاص حضرت مهدى در دوران غیبت صغرى، چهار تن از اصحاب با سابقه امامان پیشین و از علماى پارسا و بزرگ شیعه بودند که «نوّاب اربعه» نامیده شدهاند. اینان به ترتیب زمانى عبارت بودند از:
1-ابو عَمرو عثمان بن سعید عَمرى،
2- ابو جعفر محمد بن عثمان بن سعید عَمرى،
3- ابوالقاسم حسین بن روح نوبختى،
4-- ابو الحسن على بن محمد سَمَرى.
البته امام زمان - علیه السلام - وکلاى دیگرى نیز در مناطق مختلف مانند: بغداد، کوفه، اهواز، همدان، قم، رى آذربایجان، نیشابور و... داشت که یا به وسیله این چهار نفر، که در رأس سلسله مراتب وکلاى امام قرار داشتند، امور مردم را به عرض حضرت مىرساندند (1) و از سوى امام در مورد آنان «توقیع» هایى (2) صادر مىشده است. (3) و یا - آن گونه که بعضى از محققان احتمال دادهاند - سفارت و وکالت این چهار نفر، وکالتى عامّ و مطلق بوده ولى دیگران در موارد خاصى وکالت و نیابت داشتهاند (4). مانند:
محمد بن جعفر اسدى، احمد بن اسحاق اشعرى قمى، ابراهیم بن محمد همدانى، احمد بن حمزة بن الیسع (5)، محمد بن ابراهیم بن مهزیار (6)، حاجز بن یزید، محمد بن صالح (7)، ابو هاشم داود بن قاسم جعفرى، محمد بن على بن بلال، عمر اهوازى، و ابو محمد و جنائى (8)
ادامه مطلب ...